Mevzuat rehberi
Gümrükte tasfiye ve imhayı düzenleyen metinler ile sık sorulan konular. Her başlığın altında kaynağı yer alır.
Temel metinler
| Metin | Yayım | Kapsam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Gümrük Kanunu, No. 4458 | Resmî Gazete, 04.11.1999, sayı 23866 | Tasfiye edilecek eşya: md. 177–180. İmha veya terk: md. 164. Yükümlülüğün sona ermesi: md. 208. | mevzuat.gov.tr md. 177–180 metni |
| Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, No. 5607 | Kanun tarihi 21.03.2007 | El konulan eşya ve alıkonulan taşıtlar; tasfiyelik hale gelen eşya. | Dayanak yönetmelik metni |
| Gümrük Tasfiye Yönetmeliği | Resmî Gazete, 25.06.2013, sayı 28688. Değişiklik: 03.06.2018 | 4458 ve 5607 sayılı kanunlar uyarınca tasfiye usulü; imhalık eşya ve bulunduğu yerde tasfiye. | Yönetmelik metni 2018 değişikliği |
| El Konulan Eşya ve Alıkonulan Taşıtlara İlişkin Uygulama Yönetmeliği | Değişiklik: Resmî Gazete, 26.05.2025 | 5607 kapsamında muhafaza, teslim ve imha. | 2025 değişikliği Yönetmelik metni |
| 7190 sayılı Kanun | Resmî Gazete, 07.11.2019, sayı 30941 | Gümrük Kanunu'nda değişiklik; izin alınamayan eşya için iade, transit ve imha süreleri. | KPMG Vergi özeti |
Sık sorulan konular
Hangi eşya tasfiye kapsamına girer?
Gümrük Kanunu'nun 177. maddesi tasfiye edilecek eşyayı bentler halinde sayar. Bazı örnekler: yolcu eşyası ambarında bekleme süresi dolan eşya, antrepoda veya gümrükçe izin verilen yerlerde sayım sonucu fazla çıkan eşya, posta gönderileriyle gelip tasfiyeye uygun hale gelen eşya ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca tasfiyelik hale gelen eşya.
Bu kanun kapsamındaki tasfiye işlemlerine Devlet İhale Kanunu uygulanmaz. Usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Kaynak: Gümrük Kanunu md. 177–180
İmha hangi yöntemlerle yapılır?
5607 sayılı Kanun kapsamındaki eşyada uygulama yönetmeliği yöntemi eşyanın cinsine bağlar. Tütün ve tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve sigara filtresi gibi eşya öğütülerek, sanayi tesislerinde yakılarak, parçalanarak, ezilerek, preslenerek veya toprağa gömülerek imha edilir.
Değerlendirme sonucunda imhasına karar verilen metanol, alkollü içki, ilaç, ilaç hammaddesi, tıbbi cihaz, etil alkol ve diğer eşya ise niteliğine uygun yöntemlerle tamamen değersiz veya kullanılamaz hale getirilir. İşlemi eşyaya el koyan idare komisyonla yürütür.
İzin alınamayan eşyada hangi süreler işler?
7190 sayılı Kanun'a göre serbest dolaşıma giriş için ilgili kurumdan izin alınamayan eşya, yükümlünün talebi halinde 30 gün içinde menşe ülkeye iade edilebilir. Kurum uygun bulursa üçüncü bir ülkeye transit de mümkündür.
Eşya 30 gün içinde transit edilemezse ihraç kaydıyla satılmak veya masrafları sahibine ait olmak üzere imha edilmek için bulunduğu gümrüğe terk edilir.
Fikri ve sınai hak ihlali şüphesinde kolaylaştırılmış imha nasıl işler?
Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre bu eşya, dava açılmadan veya mahkeme kararı beklenmeden imha edilebilir. Gümrük idaresi işlemlerin durdurulduğunu bildirdikten sonra 10 iş günü, bozulabilir eşyada 3 iş günü içinde hak sahibi detaylı bir dilekçe verir ya da eşya sahibi imha için gümrüğe terk muvafakatnamesi sunar. Bu sürede itiraz edilmezse imha uygulanır.
Haklı bir mazeret varsa 10 iş günlük süre 10 iş günü daha uzatılabilir. İmha gümrük idaresinin gözetiminde ve hak sahibinin sorumluluğunda yapılır, masrafları hak sahibinden alınır, imha sırasında gümrük idaresi eşyadan numune alır.
İmha edilen mal için vergi ve muhasebe nasıl işler?
Gelir İdaresi Başkanlığı özelgesine göre imha, eşyanın cinsine göre görevli bakanlık veya kurum görevlilerinin, imhaya yetkili müessesenin ve mükellef temsilcisinin yer aldığı bir komisyonda yapılır ve komisyon tutanakla tespit eder. İmha masrafları kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilir.
İnsan sağlığına zararlı olabilecek ve acilen imha edilmesi gereken ürünlerde, takdir komisyonuna başvurmadan bu komisyon tutanağıyla imha yapılabilmesi Maliye Bakanlığınca benimsenmiştir.
Konu başlıklarına göre ayrıntılı rehberler: Gümrük imhası, Gümrüklü ürünün imhası, Yerinde imha, İmha ve vergi.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Metinler değişebilir; uygulamadan önce Resmî Gazete'deki güncel metne ve ilgili idarenin açıklamalarına bakın.