İmha ve vergi: ithalat vergileri, iade ve gider yazma

İmhada üç ayrı vergi sorusu vardır

"İmha ve vergi" aramasının ardında genelde üç farklı soru yatar: ithalat vergileri alınır mı, ödenmiş vergi geri alınır mı, imha edilen malın bedeli ve masrafı gider yazılır mı. Her birinin dayanağı farklıdır.

1. İthalat vergileri

Gümrük Kanunu'nun 208. maddesi gümrük yükümlülüğünün sona erme hallerini sayar. Bunlardan biri, eşyanın 164. madde uyarınca imha edilmesi veya terk edilmesidir. Eşya ayrıca doğal yapısından kaynaklanan bozulma, beklenmeyen haller veya mücbir sebeple telef olmuş ya da kaybolmuşsa da yükümlülük sona erer.

Beyannamenin tescilinden sonra bozulan veya niteliği değişen eşya için ithalat vergilerinde indirim yapılmaz; ancak kullanılamaz hale gelen eşyanın talep üzerine imhasına veya Gümrük Bölgesi dışına çıkarılmasına izin verilir (md. 64/2 ve 64/3).

2. Ödenmiş vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması

2009/15481 sayılı Karar'ın 117–120. maddeleri iade ve kaldırmayı düzenler. İmhayla ilgili noktalar şunlardır:

• Adli makamlarca iç piyasada satışı yasaklanan eşya, yeniden ihraç edilebilir veya gümrük denetiminde imha edilebilir. İmhada eşyanın Türkiye'de kullanılmadığının tespiti gerekir (md. 118/1-ç).
• İlgili kişinin talebi üzerine gümrük idaresi, ihraç yerine imhaya izin verebilir. İmhaya ayrılan eşya serbest dolaşımda olmayan eşya sayılır (md. 119/2).
• İmhanın gümrük denetiminde yapıldığını gösteren belgeler ibraz edilir (md. 119/7).
• İdarenin kendi kararıyla imha ettiği eşya için başvuru kabul edilmez; kanun ve kararda açıkça yazılı haller saklıdır (md. 120/b).

3. Kurum kazancında gider

Bu soru gümrük mevzuatından çok vergi mevzuatını ilgilendirir. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 04.10.2016 tarihli özelgesine göre, gümrükte bekleyip miadı dolan ve ithalatına izin verilmeyen ürünlerin imhası halinde:

• İmha masrafları kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilir.
• Malın maliyet bedeli ise emsal bedel takdiri yapılamadığı için gider yazılamamıştır. Takdir, imhanın takdir komisyonu veya ilgili idare görevlilerinin de yer aldığı bir komisyon huzurunda yapılmasını gerektirir (VUK md. 267 ve 278).

Bu yanıt belirli bir olaya verilmiştir; başka olaylar için bağlayıcı değildir.

KDV konusunda

İmha edilen eşyada katma değer vergisinin nasıl ele alınacağı eşyanın ithalat işleminin hangi aşamada olduğuna ve mükellefin durumuna göre değişir. Bu sayfada genel bir kural vermiyoruz. KDV Kanunu ve Gelir İdaresi özelgelerine, somut olay için mali müşavire başvurulmasını öneririz.

Sık sorulanlar

Kaynak: Gümrük Kanunu md. 208–209; 2009/15481 sayılı Karar md. 117–120; İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesi, 04.10.2016; Gümrük Kanunu metni (TİM)

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Madde numaraları ve içerik değişebilir; uygulamadan önce Resmî Gazete'deki ve mevzuat.gov.tr'deki güncel metne bakın.